Dit is het pleidooi van Paul de Beer* als oplossing voor, bijvoorbeeld, de files op de snelweg. De overheid moet bijsturen door strikte grenzen te stellen aan het collectieve gedrag.
U ziet ze al zitten, de planoloog samen met de jurist aan de overlegtafel. Ze zitten te bedenken hoe dat nieuwe systeem van strikte grenzen zal worden beheerd. Bewaakt! Gehandhaafd!

Laten we de probleemstelling eens omdraaien. De keuze om in de file te gaan staan, is een individuele keuze. Wij kiezen er zelf voor om met onze auto achter die van een ander te gaan staan. Alle werkdagen van de week. De ene dag zijn de rijen ietsje langer dan de andere. We hebben er natuurlijk een belang bij om dat te doen. Door van huis naar werk en weer terug te rijden, verdienen we onze dagelijkse boterham.
De vakantiefile is er dan weer voor bedoeld om in alle rust het beleg van die boterham af te kunnen likken.

Het fileprobleem zou niet bestaan als er meer wegen waren of als we niet allemaal tegelijkertijd op pad gaan. Maar we willen of kunnen niet. Dus de keuze om dit probleem op te lossen, wordt ook door ons individuele gedrag bepaald.
En dit geldt eigenlijk, onder gelijkblijvende omstandigheden, voor alle andere door ons individuen veroorzaakte problemen die gevolgen hebben voor andere individuen en welke gevolgen niet door die individuen worden gewaardeerd.

We zitten, of rijden zo u wilt, vooral onszelf in de weg. Als we als individuen niet in staat zijn om voldoende rekening te houden met de gevolgen van de problemen die we onszelf aandoen, als we zeg maar niet in staat zijn om onszelf een lesje te leren, waar zouden we ons dan nog druk om maken? Of hoe zouden we dan waardering op kunnen brengen voor een ander die ons dat lesje wel eens zal leren? Door bijvoorbeeld “strikte grenzen” te stellen aan ons gedrag?

* Paul de Beer is bijzonder hoogleraar Arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Amsterdam.

2 Responses to “Overheid, stuur de kudde bij”